تحلیل محتوای کتاب المصطلحات المتداولة فی الصحافة العربیة

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مترجمی زبان عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

چکیده

تألیف کتب آموزشی در رشتۀ مترجمی زبان عربی، کمک شایانی در بهبود وضعیت ترجمه از زبان عربی به فارسی داشته است. بیشترین کتاب‌های تألیف شده در این زمینه، در موضوعات سیاسی، اقتصادی، رسانه‌‌‌ای، اجتماعی و ورزشی است. نکتۀ قابل توجه در تدوین و تألیف چنین آثاری، این است که در کنار محاسن آن‌ها نباید از کاستی‌‌‌ها در حوزۀ نگارش، ساختار و ترجمه غافل بود. کتاب المصطلحات المتداولة فی الصحافةالعربیة جزو این آثار و گزیده‌‌‌ای از مطبوعات عربی و ترجمۀ آن به زبان فارسی است. اثر مذکور به دلیل تدریس و اعتبار علمی‌اش، نباید دارای نواقص علمی در این حوزه باشد. با توجه به شواهد مورد نظر در اثر، روش پژوهش حاضر، روش توصیفی ـ تحلیلی براساس داده‌های موجود در متن است. مقالۀ حاضر ضمن برشماری محاسن کتاب، به ارزیابی کمبودها و ارائۀ پیشنهادهایی به منظور رفع آن‌ها در حوزه‌‌‌های ساختار، محتوا، نگارش و ترجمه می‌‌‌پردازد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که به ساختار کلی کتاب و رعایت الزامات آن از جمله: روزآمدی، ذکر علمی منابع، اشاره به نوع آموزش و تدریس کمتر توجه شده است. همچنین عملکرد مترجم محترم در برگردان جملات‌‌‌ و عبارات از مطبوعات عربی به زبان فارسی، به صورت ترجمۀ تحت‌‌‌اللفظی بوده و از ساخت نحوی زبان مبدأ تبعیت کرده و به اصول ترجمه توجه کافی نداشته است.

کلیدواژه‌ها


رحیمی، رامین (1382). «ترجمة متون مطبوعاتی: بررسی مشکلات دانشجویان ایرانی در ترجمه»، مطالعات ترجمه، شمارة 2، ص 29ـ44.

رضی، احمد، (1388). «شاخص‌های ارزیابی و نقد کتاب‌های درسی دانشگاهی»، سخن سمت، سال چهاردهم، شمارة 21، ص 22ـ31.

سعیدان، اسماعیل (1388). اصول و روش کاربردی ترجمه، تهران: راهنما.

سمیعی‌گیلانی، احمد (1389‌‌‌). نگارش و ویرایش، چاپ ‌‌‌دهم، تهران: سمت.

صفوی، کورش (1371). هفت گفتار دربارۀ ترجمه، تهران: نشرکتاب ماد.

عزیزی‌‌‌پور، محمد‌‌‌رضا (1379). «دراسة حول الأدب المهجری»، مجلة زبان و علوم قرآن، شمارة 3 و 6، ص 185ـ200.

عزیزی‌‌‌پور، محمد‌‌‌رضا (1393). المصطلحات المتداولةفیالصحافةالعربیة، چاپ نهم، تهران: سمت.

عزیزی‌‌‌پور، محمد‌‌‌رضا (1395). «نقد و بررسی کتاب دراسةمنهجیة فی‌الترجمه الصحف و المجلات: العربیه ـ الفارسیه»، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، سال شانزدهم، شمارة 43.

عزیزی‌‌‌پور، محمد‌‌‌رضا و همکاران (1390). صرف و نحو کاربردی، تهران: علمی کالج.

عزیزی‌‌‌پور، محمد‌‌‌رضا و همکاران (1391). «وطن در شعر مقاومت فلسطین»، فصلنامة علمیـ تخصصی مطالعات زبان و ادبیات غنایی،‌ دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف‌آباد، شمارة 4، ص 93ـ103.

فاتحی‌‌‌نژاد، عنایت‌الله و بابک فرزانه (1382). درآمدی بر مبانی ترجمه، چاپ دوم، تهران: مؤسسه فرهنگی انتشاراتی آیه.

فاضلی، محمد ‌‌‌‌‌‌و محمدحسن تقیه (‌‌‌1379). «روش ‌‌‌‌‌‌صحیح در ترجمه (عربی به فارسی)»،  نشر مدرس، سال چهارم، شمارۀ سوم، ص 65ـ76.

فتوحی، محمود (1391‌‌‌). آیین نگارش مقالۀ علمی ـ پژوهشی، چاپ چهارم، تهران: سخن.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی(1390‌‌‌). دستور خط فارسی، چاپ دهم، تهران: نشرآثار.

فقهی، عبدالحسین و حافظ نصیری (1389). «ارزیابی روشمند متون ترجمه شده از عربی به فارسی»، دوفصلنامة علمیـ پژوهشی زبان‌پژوهی دانشگاه ‌الزهرا(س)، دورة 1، شمارة 2، ص 71ـ107.

القاسمی، علی (1393‌‌‌). الترجمة و ادوات‌ها (دراساتٌ فی النظریة و التطبیق)، مکتبة لبنان ناشرون.

کمالی، محمدجواد ( 1393). اصول فن ترجمه، چاپ پنجم، تهران: سمت.

معروف، یحیی (1392). فن ترجمه (اصول ‌‌‌نظری‌‌‌ و عملی ترجمه از عربی به فارسی و فارسی به عربی)، چاپ یازدهم، تهران: سمت.

ملایری، یدالله (1393). «چالش‌های مترجم (نمونه پژوهی یک متن سیاسی ـ رسانه‌ای از عربی به فارسی»، فصلنامة جستارهای زبانی، سال پنجم، شمارة 17، ص 249ـ270.

منصوری، خلیل رضا و عدنان طهماسبی (1388). دراسةمنهجیة فی‌الترجمه الصحف و المجلات: العربیه ـ الفارسیه، تهران: جهاد دانشگاهی.

منصوریان، یزدان (1392). «صد ویژگی کتاب‌های دانشگاهی کارآمد و اثر بخش»، پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، شمارة 29، ص 1ـ17.

میرزا سوزنی، صمد (1396). ترجمۀ متون ساده، چاپ نهم، تهران: سمت.

ناظمیان، رضا (1386). فن ترجمه (عربی ـ فارسی)، تهران: دانشگاه پیام نور.

ناظمیان، رضا (1388). روزنامه‌‌‌ها و مجلات عربی: ترجمۀ متون مطبوعاتی، تهران: دانشگاه پیام نور.

نجفی، ابوالحسن (1389). غلط ننویسیم (فرهنگ دشواری‌های زبان فارسی)،چاپ پانزدهم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

نصیری، حافظ (1390). روش ارزیابی و سنجش کیفی متون ترجمه شده از عربی به فارسی، تهران: سمت.

نوروززاده، رضا و ندا رضایی (1388). «پیش‌‌‌بایست‌ها و الزامات کتاب درسی دانشگاهی»، عیار، سال چهاردهم، شمارة 23، ص 117ـ138.

نیکوبخت، ناصر (1388). مبانی درست‌‌‌نویسی زبان فارسی معیار، چاپ چهارم، تهران: نشر سرچشمه.

یارمحمدیان، محمدحسین و همکاران (پاییز1388). «ارزیابی کتاب‌های دانشگاهی علوم انسانی براساس شاخص‌های مطلوب کتاب‌های درسی دانشگاهی»، عیار، سال چهاردهم، شمارة 23، ص 38ـ60.