نقد پارادایمی و هژمونیک گزارش اجلاس 2005 یونسکو (با تاکید بر نقش دانشگاه)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

کتاب «به سوی جوامع دانایی‌محور»، ترجمة گزارش جهانی یونسکو در سال 2005 است که توسط آقایان علی حسین قاسمی و سیروس آزادی ترجمه شده و به عنوان منبع اصلی دروس «جفرافیای سیاسی اطلاعات» در مقطع دکتری و دروس «جهانی شدن و جامعة اطلاعاتی، مدیریت اطلاعات و دانش، اینترنت و شبکه‌های اطلاعاتی» در مقطع کارشناسی ارشد در رشتة علم اطلاعات و دانش شناسی توسط سازمان سمت منتشر شده است. این گزارش با توصیفی از اوضاع جهان در ارتباطات علمی و فناورانه و برشمردن ضعف‌های جهان توسعه‌نیافته در این زمینه راهکارهایی برای توسعه یافتن علمی جهان سوم ارائه کرده است. پژوهة فرارو به نقد کتاب از منظر مبانی پارادایمی با تاکید بر نقش دانشگاه و مسئولیت‌های متوجه به آن در این گزارش پرداخته و در نتیجه دانشگاه مورد نظر این گزارش را دانشگاهی کاملاً مادی ارزیابی کرده است که مباحث فلسفی و الهیاتی در آن هیچ جایی ندارد. همچنین گزارش را با رویکرد نقد هژمونیک ارزیابی کرده و به این نتیجه رسیده است که توصیه‌های این کتاب خود به تثبیت نظام سلطة علمی و جهان ثروتمند اطلاعاتی خواهد انجامید و بر عمق شکاف اطلاعاتی خواهد افزود و دست کم چاره‌ای اساسی برای این معضل نیست. پیشنهاد این جستار برای کشورهای اسلامی، روی آوردن به اسلامی‌سازی بنیادهای پارادیمی علوم و معارف در تحقیقات توصیفی و همبستگی و نیز تمرکز بر تولید نظریه‌های هنجاری و الهیات آزادیبخش با رهیافت اسلامی است که هر سه پیشنهاد، در حقیقت سه ضلع اصلی اسلامی‌سازی علم و معرفت دانشگاهی است