بدایه‌ای که بدایه نیست: آسیب‌شناسی کتاب بدایةالحکمه به‌مثابه متن آموزش فلسفه اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، دانشگاه رازی، دانشکده ادبیات، گروه فلسفه اسلامی و علوم انسانی، کرمانشاه، ایران

چکیده

اکثر صاحب نظران، مدرسان و حتی دانشجویان فلسفه معتقدند که نظام آموزشی دانشگاه در رشتة فلسفه اسلامی، ناکارآمد و دافعة آن بیش از جاذبه آن است. این وضعیت نامطلوب، معلول علل متعددی است که متن آموزشی یکی از مهم‌ترین این مؤلفه‌هاست. هدف این نوشتار بررسی آسیب‌شناسانة کتاب بدایةالحکمه - اصلی‌ترین کتاب آموزشی در مقطع کارشناسی رشتة فلسفه اسلامی - است که علامه محمدحسین طباطبایی به سال 1390 ﻫ.ق آن را نگاشته است. این کتاب منبع رایج و اصلی برای 24 واحد در رشتة فلسفة اسلامی است و گرچه اکثر استادان فلسفه ضمن اذعان به ویژگی‌های مثبت این اثر، آن را یک متن آموزشی مناسب نمی‌دانند، به نظر می‌رسد مقام علمی نویسنده - و البته نبود منبع مناسب دیگر - سبب شده است که تاکنون نوشتار مستقل و مفصلی دربارة نقص‌های آموزش این کتاب ارائه نشود. درواقع، گرچه کتاب بدایةالحکمه به‌لحاظ آموزشی نقاط قوت و مثبتی دارد، اما نقاط ضعف و نقص‌های آن به‌قدری جدی و مهم است که به‌طور قطع می‌توان مدعی شد کتاب فاقد ویژگی‌های لازم منبعی برای آموزش فلسفة اسلامی است و تأثیرات منفی آن در آموزش فلسفه از فواید آن بیشتر است. در این مقاله، ضمن معرفی اجمالی کتاب مورد نظر و ارائة نقاط مثبت آن، به‌تفصیل، نقص‌ها و ضعف‌های آن بررسی شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An introductory book that is not an introductory, a pathological review of The Elements of Islamic Metaphysics (Bidayat al-Hikmah) as a textbook for teaching Islamic philosophy

نویسنده [English]

  • Abbas-Ali Mansouri
Assistant Professor, Razi University, Faculty of Literature, Department of Islamic Philosophy, Kermanshah, Iran
چکیده [English]

Most scholars, teachers and students of philosophy believe that the university educational program in the field of Islamic philosophy is dysfunctional so that its repulsion is greater than its fascination. This situation is due to several causes and among them, textbook is one of the most important causes. ‎The purpose of this article is to pathologically review the book Bidayat al-Hikmah, written by Allameh Mohammad Hossein Tabatabai (1970) as the most popular textbook in the undergraduate course of Islamic philosophy. This book is a common and main source for 24 units in the field of Islamic philosophy. Although professors of philosophy mostly acknowledge the positive features of this work, they believe that it is not an appropriate textbook. Seemingly the academic status of its writer – as well as the absence of a proper alternative source ‎–‎ were factors that have caused it receive no independent and detailed review so far. In fact, although the book Badayat al-Hikma has educational strengths, its weaknesses are so important that it can be said with certainty that it lacks the necessary features as a source for teaching Islamic philosophy; and its negative effects on teaching philosophy outweigh its benefits. This article, while briefly introducing the book and presenting its strengths, examines in detail its shortcomings and weaknesses.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Badayat al-Hikma
  • Islamic philosophy
  • Teaching Philosophy
  • Academic Philosophy
  • Pathology of Philosophy