تحلیل محتوای کتاب‌های درسی رشتة مطالعات اجتماعی‌ دانشگاه فرهنگیان به لحاظ توجه به تربیت اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه

2 دانشگاه تبریز

3 عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز

چکیده

هدف پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کتاب‌های درسی رشتة مطالعات اجتماعی از نظر میزان توجه به مؤلفه‌های تربیت اقتصادی است. روش آن، توصیفی و از نوع تحلیل محتوای کمّی با استفاده از روش آنتروپی شانون بود. جامعة آماری شامل کلیة کتاب‌های درسی رشتة مطالعات اجتماعی دانشجو - معلمان دانشگاه فرهنگیان است. برای نمونه، کتاب‌های دروس تربیت اسلامی، تربیتی، تربیتی تخصصی و تخصصی رشتة مطالعات اجتماعی دانشجو -‌ معلمان، به صورت هدفمند مورد نظرند. برای گردآوری داده‌ها ازچک لیست تحلیل محتوا استفاده گردید که روایی محتوایی آن را پنج استاد از گروه علوم‌ تربیتی و اقتصاد دانشگاه تبریز و فرهنگیان تأیید کردند. پایایی آن نیز با استفاده از روش اجرای مجدد، برای چک لیست مذکور 86/0 به دست آمد. طبق یافته‌ها در محتوای کتاب‌های درسی رشتة مطالعات اجتماعی به مؤلفه‌های تربیت اقتصادی چندان توجه نشده، بلکه بیشتر به کتاب‌های درسی تربیت اسلامی و تخصصی و کمتر به تربیتی و تخصصی تربیتی توجه شده است. نیز، کتاب‌های درسی رشتة مطالعات اجتماعی به لحاظ میزان توجه به مؤلفه‌های تربیت اقتصادی در عناصر برنامة درسی، 19 درصد عنصر به محتوای برنامة درسی و 65/6 درصد به عنصر مکان برنامه درسی اختصاص داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Content analysis of textbooks in the field of social studies, Farhangian University in terms of attention to economic education

نویسندگان [English]

  • davoud tahmasebzadeh sheikhlar 1
  • samane moradi 2
  • yousef adib 1
  • hossein asgharpour 3
1 faculty member
2 university of tabriz
3 faculty member of university of tabriz
چکیده [English]

The aim of this study was to analyze the content of social studies textbooks in terms of emphasis on the components of economic education. The present study is descriptive and content analysis using Shannon entropy method. The statistical population includes all textbooks in the field of social studies of students and teachers of Farhangian University. The statistical sample includes textbooks of Islamic education, educational, specialized and specialized education in the field of social studies of students and teachers. The research tool was a researcher-made checklist of components of economic education based on the scientific foundations of economic education, the content validity of which was verified by 5 experts. Its reliability was obtained 0.686 using the re-implementation technique for the mentioned checklist. The results generally indicated that, in general, little attention was paid to the components of economic education in the content of social studies textbooks. The highest level of attention to the components of economic education is related to Islamic education textbooks, specialized textbooks and the lowest level of attention to the components is related to educational textbooks and specialized educational textbooks, respectively. The results also show that in total, textbooks in the field of social studies in terms of the amount of attention to the components of economic education in the elements of the curriculum 19% was allocated to the curriculum content element and 6.65% to the curriculum location element.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Economic education
  • Social Studies
  • Student-teacher
  • curriculum elements
آذر، عادل (1380) «بسط وتوسعه روش آنتروپی شانون برای پردازش داده‌ها درتحلیل محتوا»، فصلنامة علمی ـ پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهرا، شمارة 37 و 38، ص 1ـ18.
اصابت طبری، ابراهیم، نوریان، محمد، آرمند، محمد و داریوش نوذری (1399). «سنتز پژوهی ویژگی‌های کتاب‌های درسی دانشگاهی»، پژوهش و نگارش کتب درسی، 24 (46)، ص 114ـ145.
انصاری، عبداله (1393). «ارزشیابی مؤلفه‌های اصلاح الگوهای مصرف و تولید در کتاب‌های درسی پایه‌های ششم و هفتم، فصلنامة مطالعات راهبردی بسیج، شمارة 63، ص 53ـ71.
ایمانی، محسن (1391). «تربیت اقتصادی در راستای تحقق تولید ملی و حمایت از کار و سرمایۀ ایرانی»، مجلة پیوند، شمارة 390، ص 15ـ16.
ایروانی، جواد (1384)، اخلاق اقتصادی از دیدگاه قرآن و حدیث، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
پیغامی، عادل و حیدر تورانی (1390). «نقش برنامه درسی اقتصاد در برنامه تعلیم‌و‌تربیت رسمی و عمومی دنیا، ارائه یک برنامه عمل برای یک برنامة درسی مغفول»، فصلنامة نوآوری‌های آموزشی، شمارة 37(9)، ص 39ـ52.
سیدی، بتول، درتاج، فریبرز و عبدالمجید جلالی (1390). «بررسی پیام‌ها و مفاهیم اقتصادی در کتاب‌های درسی دورة ابتدایی»، فصلنامة پژوهش‌های اقتصادی ایران، شمارة 16(49)، ص 35ـ69.
رحمان‌پور، محمد، نصر اصفهانی، احمدرضا و سیدعلی سیادت (1394). «بررسی رابطة مبانی و اصول برنامه درسی ملی جمهوری‌اسلامی ایران با مضامین اقتصاد مقاومتی به منظور پیشنهاد برنامه درسی مطلوب»، فصلنامة علمی ـ پژوهشی رهیافت، 9 (31)، ص 41ـ60.
رهنما، جواد (1396). ارزیابی مؤلفه‌های تربیت اقتصادی در کتب مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور استان تهران.
طاهرخانی، رضا و ملیکا مجیدی‌کیا (1399). «نقد و ارزیابی کتاب انگلیسی برای دانشجویان رشته‌های علوم پایه (زیست‌شناسی و زمین‌شناسی)»، پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، 24 (46)، ص 166ـ182.
طغیانی، مهدی (1391). بررسی مؤلفه‌های اصلی الگوی اسلامی ـ ایرانی تربیت ‌اقتصادی، رسالة دکتری، تهران: دانشکدة اقتصاد و معارف اسلامی، دانشگاه امام‌ صادق (ع).
طغیانی، مهدی و عادل پیغامی (1395). تعلیم‌و‌تربیت اقتصادی، جلد اول، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
طغیانی، مهدی و محمد هادی زاهدی وفا (1391). «امکان بهره‌گیری از آثار تمدن اسلامی در طراحی و تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی فرهنگ اقتصادی»، مجلة معرفت اقتصاد اسلامی، 2(2)، ص 55ـ76.
علاقه‌بند، علی (1384)، مبانی نظری و اصول مدیریت آموزشی، تهران: نشر روان.
علیزاده کتنلوئی، لیلا (1392). تحلیل محتوای کتاب‌های درسی ریاضی و تعلیمات اجتماعی دورة ابتدایی براساس مؤلفه‌های سواد مالی و اقتصادی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی: دانشکدة علوم انسانی.
مطهری، مرتضی (1367)، مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، چاپ سیزدهم، تهران: صدرا.
مهرمحمدی، محمود (1393). برنامة درسی: نظرگاه‌ها، رویکردها و چشم‌اندازها، تهران: نشر شرکت به نشر.
موسی زاده، زهره و فاطمه صنعتی (1396). «تبیین مؤلفه‌های تربیت اقتصادی بر اساس آموزه‌های اسلامی»، فصلنامة تربیت اسلامی، 12(24)، ص 73ـ97.
میرکمالی، سیدمحمد (1385)، فرهنگ مدیریت آموزشی، تهران: نشر یسطرون.
فتحی واجارگاه، کوروش (۱۳93). اصول و مفاهیم برنامه‌ریزی درسی، تهران: انتشارات بال.
وفائی، رضا، فضل اللهی قمشی، سیف‌اله و احمد طالعی‌فرد (1396). «بررسی میزان توجه به ساحت‌های شش‌گانه تربیت سندتحول بنیادین آموزش و پرورش درکتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی دورة ابتدایی»، فصلنامة مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، 2 (2)، ص 131ـ154.
هداییان، مریم و رقیه دادخواه (1396). نقش معلمان در تربیت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی دانش‌آموزان، سومین همایش ملی علوم ورزشی و تربیت بدنی ایران، تهران.
یزدانی، ابوالفضل، کشتی آرای، نرگس و ابوالفضل عمادزاده (1397). «طراحی برنامه درسی مبتنی بر اقتصاد مقاومتی»، فصلنامة رهیافت انقلاب اسلامی، 12(42)، ص 107ـ126.
 
Akarowhe, K. (2018). “Roles of economics education in sustainable national development”, Journal of Global Economics, vol 6. No 3.
Anthony, K. V. Smith, R. C. & N. C. Miller (2014). “Pre service elementary teachers’ economic literacy: Closing gates to full implementation of the social studies curriculum”, The Journal of Social StudiesResearch, 39 (1): 29-37.
Asarta, C. Jennings. A. & P. Grimes (2016). “Economic education retrospective: 25 years of contributions from the american economistˮ, American Economist Journal. 62(1):
Broadbridge, A. & L. Raikes (2014), Report building economicresilience ananalysis of local enterprisepartnerships,institute for public policy research, From www.ippr.org/northRegistered charity no. 800065.pdf.102-117.
Ferreira, A. & C. Varum (2012). Assessing Economic Knowledge in Elementary Grades. XXI Meeting of the Economics of Education Association. ISAG – Instituto Superior de Administração e Gestão.
Engartner,T. & B. Krisanthan (2016). “Basic economic education for the least qualified – identification, analysis and assessment of needs”, Int. J. Pluralism and Economics Education, 7(4):340-359.
Gunes. S. (2012). “Economics education in industrial design”, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 47: 1353-1357.
Happ, R., Troitschanskaia. O. & M. Förster (2018). “How prior economic education infuences beginning university students’ knowledge of economics”, Empirical Res Voc Ed Train, 10(5): 2-20.
Leny, N., Budy, S. & S. Muhammad (2015). “Economic education laboratory”, Journal of Education and Practice, 6(33): 93-94.
Lidey, N., Sandra, E. & K. LiLin (2017). “Selected art and economic concepts before and after an integrated unit of instruction”, Citizenship, Social and Economic Education, 1 (17): 110-129.
Ivković, Ž. (2013). Learning economics: “Content analysis of textbooks for lower grades of elementary school”, Učenje za Poduzetništvo, 3(2): 202- 214.
Kachan, M. (2015). “Perspectives on economics in the school curriculum”, The Journal of Economic Education, 6(10), 304-319.
Karunaratne, P. Breyer & Y. L. Wood (2016). “Transforming the economics curriculum by integrating threshold concepts”, Education & Training, 58(5): 492-509.
Kaminski, H. (1996), Economic Education in Secondary School, Neuwied: Luchterhand
Kim. C. (2017). Comparative Study on Economic Education: Korean and Japanese Schools, Researcher’s Notebook, NIRA Review.
Kim. C. (2017). Comparative Study on Economic Education: Korean and Japanese Schools,  Researcher’s Notebook, NIRA Review.
Mearman, A. Berger, S. & D. Guizzo (2016). Curriculum Reform in UK Economics: A Critique, Economics Working Paper Series, Faculty of Business and Law, pp. 1-25.
National Council on Economic Education. (2007). Voluntary National Content Standards in Economics, New York.
Nwosu, D. J. Akaraonye (2011). An Apprasial of Secondary Economics Curriculum  In IMO State of Nigeria: Implicationa for Holisticism, curriculumdesign and global citizenship Education, International Conference of Education, Research and Innovation.
Otto, A. & J. Serido (2018). “Economic socialization: Childhood, adolescence, and early adulthood”, Economic Psychology, Edited by Rob Ranyard, John Wiley & Sons Ltd.
Okao, E. Bosire, J. Sang, A. & A. Barmao (2013). Teachers’ Perceptions Towards The Teaching Of Economics, “In secondary schools: implications on the business studies curriculum in kenya”, International Journal of Innovative Research & Development, 2(9):166-173.
Pühringer. S. &  L. Bäuerle (2018). “What economics education is missing: The real world internationali”, Journal of Social Economics Emerald Publishing Limited, 35(4):241-249.
Rodgers, Y. V. Hawthorne, S. & R. Wheeler (2007). “Teaching economics through children’s literature in the primary grades”, Rutgers University Project on Economics and Children Working Paper Series.
Santomero, A. M. (2003). “Knowledge is power: The importance of economic education”, Based on Speech Given at the Pennsylvania Economic Association Annual Conference, West Chester University, West Chester, PA, On May 30.
Smirnova, N. (2015). “Economics across the curriculum: effective delivery of economics instruction to high school students”, American Institute for Economic Research, 5:1-27.
Sochio, T. & G. Lakatos (2010). “Economic education in the contemporary world”, Quarterly Journal of Economic Knowledge, 85(10): 111-130.