بایسته‌های کیفی محتوای آموزش مهارت شنیداری زبان عربی: تأمّلی در تعلّم اللغة العربیة عبر الشاشة

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)

چکیده

مهارت شنیداری به دلیل نقش ویژة آن در یادگیری زبان، یکی از مهارت‌های زبانی بنیادین تلقی می‌شود. آموزش این مهارت در سطوح مقدماتی، میانی و پیشرفته ضرورتی انکار ناشدنی است؛ زیرا زبان‌آموز باید پیش از آموختن مهارت‌های گفتن، خواندن و نوشتن، توانش در مهارت شنیدن را کسب کند. به کارگیری کتاب آموزشی استاندارد در کلاس‌های آموزش زبان، در کنار سایر ارکان یادگیری، نقش بسزایی در تقویت مهارت شنیداری زبان‌آموزان دارد. در همین راستا، این جستار بر آن است تا با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و با مراجعه به مبانی آموزش زبان خارجی به بایسته‌های کیفی تهیة کتاب آموزش مهارت شنیداری دست یابد و سپس بر پایة همین بایسته‌ها، با استفاده از روش تحلیل محتوا، یکی از کتاب‌های مربوط به تقویت مهارت شنیداری به نام تعلّم اللغةالعربیة عبر الشاشة اثر علی اصغر یاری (1398) را بررسی کند. طبق برخی از یافته‌های این جستار، تأکید بر انواع شنیدن، توجه به رویکرد آموزشی مشخص، تمرکز بر فرایندهای شنیداری و توجه به شاخص‌های کیفی متن شنیداری از مهم‌ترین بایسته‌های کیفی کتاب آموزشی مهارت شنیداری به شمار می‌رود. نتایج تحلیل محتوای کتاب تعلّم اللغةالعربیة عبر الشاشة نیز نشان داد که گرچه شاخص‌های کیفی متن شنیداری کتاب متناسب با عربی‌آموزان مبتدی است، اما محتوا و تمرین‌های آن به هیچ‌یک از بایسته‌های کیفی محتوای کتاب آموزش مهارت شنیداری پایبند نبوده و فقط به زیرنویسی کامل برای کارتون «بائع الحلیب» اکتفا شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Qualitative Requirements of Training Content of Listening Skill for Arabic Language: Rethinking of Tallem Alloqata Alrabiyah Abra Alshashah

نویسنده [English]

  • Sajad Esmaili
Imam Khomeini International University
چکیده [English]

Since listening skill plays an important role in language learning, it is considered as one of the elemental skills in language learning. Individuals need to equip themselves with the listening skill before learning other skills such as speaking, reading, and writing. Therefore, teaching this skill at the elementary, intermediate, and advanced levels is an undeniable necessity. Utilizing standard textbooks in language classes, along with other learning elements, has an effective role in strengthening students` listening skills. To this end, in this study we attempted to achieve the qualitative requirements for book preparation by a descriptive-analytical method and utilizing the basics of foreign language teaching. Afterwards, based on these requirements through a content analysis method, we reviewed one of the books related to improving listening skills called Tallem Alloqata Alrabiyah Abra Alshashah. We show that emphasis on types of listening, attention to a specific educational approach, concentrating on listening processes and attention to the quality indicators of the audio texts are among the most important quality requirements in the listening skills textbooks. Moreover, the results of content analysis of the book Tallem Alloqata Alrabiyah Abra Alshashah shows that although the quality indicators of the audio text of the book are suitable for beginner Arabic learners, the content and exercises of the book adhere to none of the quality requirements of the book content, and it merely serves as subtitle for the cartoon “Ba’i Al-Halib.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arabic languageteaching
  • Listening Skill
  • “Tallem Alloqata Alrabiyah Abra Alshashah”
أحمد طعیمة، رشدی ( لا.تا). المرجع فی تعلیم اللغةالعربیة للناطقین بلغات أخرى (القسم الثانی)، لا مکان: جامعة أم القرى.
بالغی‌زاده، ساسان (1397). راهنمای عملی تهیه و تدوین مطالب درسی برای معلمان زبان انگلیسی، چاپ پنجم، تهران: سمت.
براون، داگلاس (1389). ارزشیابی زبان: اصول و عملکردهای کلاسی، ترجمة علیرضا فرح‌بخش، تهران: رهنما.
چستن، کنت (1390). گسترش مهارت‌های آموزش زبان دوم، ترجمة محمود نورمحمدی، چاپ پنجم، تهران: رهنما.
زندی، بهمن، روشن، بلقیس، وکیلی فرد، امیررضا و لیلا گل‌پور (1393). «آزمون چندگزینه‌ای شنیدن: مقایسة تأثیر ارائة گزینه‌ها در دو قالب نوشتاری و گفتاری»، پژوهشنامة آموزش زبان فارسی به غیر فارسی‌زبانان، سال سوم، شمارة 2، پیاپی 7، ص 47ـ68.
ساروخانی، باقر (1382). روش­های تحقیق در علوم اجتماعی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
شعبانی، کریم و ایمان باخدا (1398). «ارزشیابی درک شنیداری زبان‌آموزان از طریق مداخله­های رایانه­ای و چندوجهی زمان‌بندی شده»، پژوهش‌های زبان‌شناختی در زبان‌های خارجی، دورة 9، شمارة 3، ص 861 ـ 878 .
شیبانی، زهره (1391). بررسی و نقد دروس مهارت شنیداری و نقش متون ادبی در تقویت این مهارت در رشتة زبان و ادبیات عربی در دانشگاه‌های دولتی ایران، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
صدقی، حامد، اشکوری، سیدعدنان، محسنی‌نژاد، سهیلا و رضا غفار ثمر (1392). «بایستگی‌ها در تولید بسته‌های آموزش مهارت‌های زبانی برای گویشوران زبان دوم، بررسی موردی دو نمونة صدی الحیاة و العربیة للناشئین»، پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، دورة 17، شمارة 29، ص 43ـ65.
ضیاء حسینی، محمد (1385). روش تدریس زبان خارجی/ دوم، تهران: رهنما.
فرهادی، حسین، جعفرپور، عبدالجواد و پرویز بیرجندی (1396). آزمون در زبان انگلیسی، نظریه‌ها و کاربردها، چاپ بیست‌ودوم، تهران: سمت.
فکری، مسعود (1392). «آسیب‌شناسی کتاب‌های دانشگاهی در زمینة آموزش مهارت‌های زبان عربی»، پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، دورة 17، شمارة 28، ص 16ـ35.
کتال، مارال (1391). بررسی تأثیر آگاهی فراشناخت راهبردهای یادگیری شنیداری بر مهارت گفتاری و شنیداری انگلیسی زبان آموزان ایرانی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی.
گل‌پور، لیلا (1394). طراحی و اعتباربخشی آزمون استاندارد زبان فارسی بر پایة چهار مهارت زبانی، رسالة دکتری رشتة زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه پیام نور.
متقی‌زاده، عیسی، اسماعیلی، سجاد، خالی‌زاده، محمدرحیم و داوود ایکدری (1395). «آسیب‌شناسی روش‌های تدریس درس آزمایشگاه زبان از نظر استادان و دانشجویان رشتۀ زبان و ادبیات عربی»، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه­های علوم انسانی، سال شانزدهم، شمارة 6، ص 183ـ200.
مجلس أروبا (2008). الإطار المرجعی الأروبی العام للغات: دراسة، تدریس، تقییم، ترجمة علا عادل عبد الجواب وآخرون، القاهرة: دار إلیاس العصریة.
محمدنژاد، مهدی (1396). تأثیرات مقایسه­ای تدریس استنباطی و استقرایی بر درک مهارت شنیداری زبان‌آموزان ایرانی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس.
محمدی، دانش (1395). «مبانی رویکردی در تألیف کتاب دانشگاهی «مکالمه زبان عربی» بر اساس اصول آموزش زبان خارجی»، پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، شمارة 38، ص 26ـ47.
محمدی، دانش و یوسف نظری (1398). «پویایی فعالیت‌ها در آموزش مکالمه زبان عربی: تحلیل فعالیت‌های مجموعة اللغة العربیة بر اساس مبانی تهیه و تدوین محتوای آموزش زبان خارجی»، پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، شمارة 45، ص 160ـ180.
نبی‌فر، شیما و شهلا رقیب‌دوست (1389). «نقش پردازش واج­شناختی و نحوی در مدل­های خواندن»، پژوهش در حیطة کودکان استثنایی، سال دهم، شمارة 3، ص 83ـ298.
یاری، علی اصغر (1398). تعلّم اللغةالعربیة عبر الشاشة،کرمان: جهاد دانشگاهی.
 
Flowerdew, J. and L. Miller )2005(. Second Language Listening: Theory and Practice, Cambridge University Press.
Honeyfield, J. )1977(. “Word frequency and the importance of context in vocabulary learning”, RELC journal, 8: 35-42.
Kruse, A. )1979(. “Vocabulary in context”, ELT Journal, 33 (3): 207-213.
Richards. J. (No Date). Teaching Listening and Speaking: From Theory to Practice.
Rost, M (2011). Teaching and Researching Listening, Second edition, Pearson, United Kingdom.