پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی

پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی

خوانش تربیتی تاریخ بیهقی: دلالت‌هایی برای برنامه‌درسی در آموزش دانشگاهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد برنامه ریزی درسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
2 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
چکیده
هدف اساسی پژوهش حاضر، خوانش تربیتی کتاب تاریخ بیهقی نوشته ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی، به مثابۀ یکی از مهم‌ترین کتاب‌های مورد استفاده در آموزش دانشگاهی در حوزۀ علوم انسانی، از طریق شناسایی دلالت‌های آن برای برنامۀ درسی دانشگاهی بوده است. تحلیل محتوای کیفی از نوع متعارف یا  قراردادی به عنوان طرح پژوهش انتخاب گردید. متن مورد تحلیل، نسخۀ سه‌جلدی تاریخ بیهقی (مجلد پنجم تا دهم) بود. فرایند تحلیل داده‌ها از طریق کدگذاری سه مرحله‌ای باز، محوری و انتخابی انجام شد. نتایج پژوهش شامل شناسایی و ارائۀ 30 دلالت از کتاب تاریخ بیهقی برای برنامۀ درسی از جمله مدیریت و نظم سازمانی و اجتماعی، مسئولیت‌پذیری، اخلاق شغلی و حرفه‌ای، برنامه‌ریزی، شأن و جایگاه حرفه‌ای، هوش معنوی، هوش اجتماعی، رفتار اجتماعی، برابری‌طلبی، رفتار قدرشناسانه، خرد‌ورزی در امور، صداقت در رفتار، هدفمندی، سیاست‌ورزی، آینده‌نگری اقتصادی، تغییرپذیری، ساده‌زیستی، و امیدآفرینی است. علاوه بر این، قسمت‌هایی از تاریخ بیهقی، شامل داستان‌ها و حکایت‌هایی که از بیشترین دلالت‌های برنامۀ درسی برخوردار بودند شناسایی و به عنوان متن‌های پیشنهادی برای آموزش دانشگاهی معرفی شدند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Educational Reading of Tarikh-Beyhaqi: Implications for the Curriculum in Academic Education

نویسندگان English

Soheila Khademi 1
Asghar Soltani 2
Ali Jahanshahi Afshar 3
1 MA in Curriculum, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran.
2 Associate professor, Department of Education, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
3 Associate Professor Department of Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
چکیده English

 
The main purpose of the current research was to read the book History of Beyhaqi written by Abulfazl Muhammad bin Hossein Beyhaqi, one of the most important books in academic education in the field of human sciences, by identifying its implications for the university curriculum. Conventional or conventional qualitative content analysis was chosen as the research design. The analyzed text was the three-volume version of Tarikh Beyhaqi (volumes five to ten). Data analysis was done through three stages open, central, and selective coding. The results of this included 30 implications from the book of Beyhaqi history for the curriculum, including management and organizational and social order, responsibility, professional and occupational ethics, planning, professional dignity and status, spiritual intelligence, social intelligence, social behavior, egalitarianism, behavior It was gratitude, wisdom in affairs, honesty in behavior, purposefulness, politics, economic foresight, changeability, simplicity, and hope. In addition, parts of Beyhaqi's history, including stories and anecdotes that had the most implications for the curriculum were identified and introduced as suggested texts for university education.
 
 
 
 
 

کلیدواژه‌ها English

Educational reading
Curriculum
Tarikh-Beyhaqi
University Textbook
آرمند، محمد و ملکی، حسن (1391). مقدمه‌ای بر شیوۀ طراحی و تألیف کتاب درسی دانشگاهی. تهران: سمت.
الهامی، فاطمه (1399). «بررسی داستان «افشین و بودلف» در تاریخ بیهقی بر مبنای ساختار نمایشنامه». پژوهشنامۀ ادبیات داستانی، دانشگاه رازی. دورۀ نهم، شمارۀ 4، ص 21ـ40.
بهروزی‌نژاد، سعیده (1395). تبیین و مقایسۀ مطالبات دبیران، والدین و دانش‌آموزان از برنامۀ درسی تاریخ دورۀ دوم متوسطه. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه الزهرا، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی.
جعفری، ناهید (1392). «نامه و نامه‌نگاری در تاریخ بیهقی». بهارستان سخن، 9(22)، 165ـ188.
حاج بابایی، محمدرضا (1394)؛ «تاریخ بیهقی، کتابی از میان رفته یا آرزویی شکل نگرفته (نظریه‌ای دربارۀ حجم و محتوای تاریخ بیهقی)». متن‌پژوهشی ادبی، 19(63)، 33ـ54.
حسین‌پناهی، فردین (1390). «بررسی تقابل حقیقت و واقعیت در تاریخ بیهقی بر مبنای تحلیل گفتمان».‎ جستارهای ادبی، 2، 99ـ122.
رجبی، پرویز (1383). «تاریخ بیهقی معتمدترین سند تاریخ غزنویان». گنجینۀ اسناد، 54، 4ـ8.
رضائی اول، مریم و دلبری، حسن (1397). «بررسی همسنج نامه‌های تاریخ بیهقی با نامه‌های عتبه الکتبه و والتوسل الی الترسل». نشریۀ نثرپژوهی ادب فارسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
رضی، احمد (1387). بیهقی‌پژوهشی در ایران. تهران: انتشارات حق‌شناس.
طیار، سید مهدی؛ گلدی گلشاهی، طواق؛ زارع، غلامعلی و تسلیمی، صفا (1399). «محاورات سیاسی سلطان مسعود غزنوی با درباریان در تاریخ مصور بیهقی». هنر اسلامی، 17(39)245ـ263.
عطاردی، سمیه و پورخالقی چترودی، مهدخت (1392). «تحلیل جنبه‌های ادبی تاریخ بیهقی بر اساس نظریۀ «والتر بنیامین»». پژوهش زبان و ادبیات فارسی، 31، 109ـ130.
فتحی واجارگاه، کوروش (1392). برنامۀ درسی به سوی هویت‌های جدید شرحی بر نظرات معاصر برنامۀ درسی. تهران: آییژ.
کامرانی، لیلا؛ عادل‌زاده، پروانه و پاشایی فخری، کامران (1399). «هویت ایرانی در داستان‌ها و استعاره‌های تاریخ مصور بیهقی از دورۀ غزنویان». نشریۀ مطالعات هنر اسلامی، دورۀ هفدهم، 335ـ322.
کرمی، محمدحسین (1388). «تبیین نکته‌هایی از تاریخ بیهقی (متن‌شناسی تاریخ بیهقی)». پژوهشنامۀ زبان و ادبیات فارسی، 1(2)، 11ـ36.
گبانچی، نسرین؛ داراب‌پور، عیسی، و گلی‌زاده، پروین (1395). «پژوهشی در ساختار روانی شخصیت حسنک وزیر و بوسهل زوزنی در تاریخ بیهقی». یازدهمین گردهمایی بینالمللی انجمن ترویج زبان و ادب پارسی، دانشگاه گیلان، شهریور 1395.
گلی‌زاده، پروین و گورویی، رضا (1391). تحلیل سبک‌شناسی تاریخ بیهقی بر مبنای ترکیبات اشتقاقی. فصلنامۀ تخصصی سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، 5(4)، 275ـ292.
مدرس‌زاده، عبدالرضا (1389). «تاریخ بیهقی و پژوهش‌های ادبی».‎ مجلۀ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا، 1(2)، 123ـ132.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in qualitative research. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Clark, P., & Sears, A. (2017). Fiction, history and pedagogy: A double-edged sword. Journal of Curriculum Studies49(5), 620-639.
Doris, Z. (Ed.). (2022). Does higher education teach students to think critically? OECD Publishing.
Gall, M. D., Gall, J. P., & Borg, W. R. (2007). Educational research: An introduction. Pearson.
Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. QualitativeHealth Research, 15(9), 1277–1288.
Lee, S.M. (2013).“The Development of Evaluation Theories for Foreign Language Textbooks”. Journal of Pan-Pacific Association of Applied Linguistics, 17(2).
Maschi, T. I. N. A., & Drisko, J. W. (2016). Content analysis, pocket guides to social work research methods. Oxford University Press.
Miguel-Revilla, D. (2022). What is history education good for? A comparative analysis of students’ conceptions about the relevance of history. Journal of Curriculum Studies54(1), 70-84.
Mukundan, J. (2014). “Evaluation of Malaysian primary English language textbooks”. Advances in Language and Literary Studies, 5(5), 5-9.
Tiedau, U. (2019). Curriculum, Higher Education, Humanities. In: Schintler, L., McNeely, C. (eds.) Encyclopedia of Big Data. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-32001-4_49-2