پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی

پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی

پژوهش در علوم جنایی، با رویکردی انتقادی و با استناد به برنامه های درسیِ رشتۀ حقوق جنایی و جرم شناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه حقوق و فقه،پژوهشکدۀ تحقیق و توسعۀ علوم انسانی (سمت)، تهران، ایران.
چکیده
این مقاله با نمایاندنِ اهمیت پژوهش در پهنۀ علوم جنایی، وضعیتِ این علوم را در سامانۀ آموزش عالیِ ایران (با تمرکز بر رشتۀ حقوق، و به‌ویژه گرایش تحصیلات تکمیلیِ حقوق جنایی و جرم‌شناسی)، با رویکردی انتقادی بررسی می‌کند.مقاله با معرفی گونه‌های پژوهش نظری و عملی در علوم جنایی، نشان می‌دهد که شکل نظریِ پژوهش در این علوم به طور برجسته‌ای نسبت به گونۀ عملیِ پژوهش، در سامانۀ آموزش عالیِ ایران پررنگ‌تر و رایج‌تر است. نویسنده استدلال می‌کند که با وجود سهم علوم جناییِ حقوقی در پژوهش‌های نظری، این گونه پژوهش‌ها در علوم جناییِ تجربی نیز غالب بوده اند. به منظور اثبات این فرضیه که سهم پژوهش‌های نظری نسبت به گونۀ عملیِ آن‌ها در علوم جنایی در ایران بیش‌تر بوده است، نویسنده با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی با ابزار کتاب‌خانه‌ای، به فراخور از از داده‌های استنادی با آوردنِ نمونه‌هایی از نوشتگان و آثار علوم جنایی در ایران، همراه با برخی گزارش‌ها، آمارها و سندها، نیز بهره برده است.نویسنده با معرفی مهم‌ترین چالش‌های پژوهش در علوم جنایی در ایران (شامل نبودِ معیار و ضابطۀ مشخص و مدوّن در روش‌شناسیِ پژوهش در علوم جنایی، افزایش کمّی و کاهش کیفیِ پژوهش‌‌های علوم جنایی و بازتاب آن‌ها در سطح سیاست‌گذاری، و اخلاق حرفه‌ایِ پژوهش در پهنه علومِ جنایی)، راهکارهایی برای برون‌رفت از آن‌ها پیشنهاد داده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Research in Criminal Sciences; with a Critical Approach to and with a Special Reference to the Graduate Course of Criminal Law and Criminology

نویسنده English

MEHRDAD RAYEJIAN ASLI
Assistant Professor, Department of Law and Jurisprudence, Research Institute for the Development of Human Sciences (SAMT), Tehran, Iran.
چکیده English

Abstract
Based on a critical attitude, and with an emphasis on the importance of research in the sphere of criminal sciences, this article explores the situation of these disciplines, focusing upon the postgraduate education of criminal law and criminology within the high educational system of Iran. By introducing theoretical and applied methods of research in criminal sciences, the article demonstrates that theoretical research method is more prevalent than applied research method in criminal sciences. The author argues that theoretical research method has been predominant not only in the legal areas of these sciences (i.e. the branches of criminal law) but also in their empirical fields of study (e.g. criminology and penology). For the purpose of a proof for this hypothesis, the author enjoys the descriptive-analytical method by documentary research including literature, reports, and statistics. The author discusses about the most significant challenges of research in criminal sciences including the lack of a definite criteria of research methodology in these areas, quantitative growth and qualitative decline of research in these fields and its influence on the policy-making, and finally, the ethics of research in criminal sciences. Consequently, the author provides with some suggestions to overcome the challenges.

کلیدواژه‌ها English

Theoretical Research
Applied Research
Criminal Sciences
Criminal Law and Criminology
The Ethics of Research
  • آشوری، م. (1400الف). آیین دادرسی کیفری، جلد اول (چاپ بیست و دوم). سمت.
  • آشوری، م. (1400ب). آیین دادرسی کیفری، جلد دوم (چاپ چهاردهم). سمت.
  • آگاه، و.، بشیریه، ت.، جلالی، م.، & سلیمیان، ا. (1402). شرح حق: تاریخ شفاهی حقوق ایران، گفتگو با استادان: نجادعلی الماسی، محمد آشوری، محمد محمدی (گرگانی) و عبدالله شمس (چاپ اول). نگاه معاصر.
  • انجمن ایرانی جرم‌شناسی، احمدی، ا.، & خواجه‌نوری، ی. (1389). پژوهش‌های جرم‌شناسی در ایران (چاپ اول). دادگستر.
  • اداره کل دفتر آموزش و پژوهش سازمان قضایی نیروهای مسلح. (1392). بایسته‌های پژوهش در نظام عدالت کیفری، مقالات برگزیدۀ نخستین همایش ملی پژوهش در نظام عدالت کیفری: فرصت‌ها و چالش‌ها. میزان.
  • اردبیلی، م. ع. (1399). حقوق بین‌الملل کیفری: گزیده‌مقالات (چاپ اول). میزان.
  • اردبیلی، م. ع. (1388). حقوق بین‌الملل کیفری: گزیده‌مقالات 1 (چاپ پنجم). میزان.
  • اردبیلی، م. ع. (1397). حقوق بین‌الملل کیفری: گزیده‌مقالات 2 (چاپ دوم). میزان.
  • اردبیلی، م. ع. (1402الف). حقوق کیفری عمومی، جلد دوم (چاپ شصت و دوم). میزان.
  • اردبیلی، م. ع. (1402ب). حقوق کیفری عمومی، جلد سوم (چاپ بیست و هفتم). میزان.
  • اردبیلی، م. ع. (1401). حقوق کیفری عمومی، جلد نخست (چاپ هفتاد و یکم). میزان.
  • اردبیلی، م. ع. (1402پ). کلیات حقوق جزا (چاپ نهم). میزان.
  • استفانی، گ.، لواسور، ژ.، & بولوک، ب. (1377الف). آیین دادرسی کیفری، جلد اول، موضوع و نهادهای دادرسی کیفری (ح. دادبان، مترجم؛ چاپ اول). دانشگاه علامه طباطبایی.
  • استفانی، گ.، لواسور، ژ.، & بولوک، ب. (1377ب). آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، جریان دادرسی کیفری (ح. دادبان، مترجم؛ چاپ اول). دانشگاه علامه طباطبایی.
  • استفانی، گ.، لواسور، ژ.، & بولوک، ب. (1377پ). حقوق جزای عمومی، جلد اول، جرم و مجرم (ح. دادبان، مترجم؛ چاپ اول). دانشگاه علامه طباطبایی.
  • استفانی، گ.، لواسور، ژ.، & بولوک، ب. (1377ت). حقوق جزای عمومی، جلد دوم، ضمانت‌اجرایی: مجازاتها و اقدامات تأمینی (ح. دادبان، مترجم؛ چاپ اول). دانشگاه علامه طباطبایی.
  • ایروانیان، ا. (1384). سیاست جنایی و الگوهای آن در چالش با توسعه‌نیافتگی و آثار آن با تأکید بر سیاست‌گذاری جنایی در ایران (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهیدبهشتی.
  • باوی، ع. (1399). سیاست کیفری ایران در مبارزه با جرایم اقتصادی با تأکید بر اسناد بین‌المللی (رساله دکتری). دانشگاه آزاد اسلامی، واحد امارات متحدۀ عربی.
  • بخش‌براتی، ی.، روستایی صدرآبادی، ح.، & کوشا، ج. (1401). بررسی جرم‌انگاری در حوزۀ فرهنگ و محدودیت‌های نظری این نوع از جرم‌انگاری. مجلۀ تحقیقات حقوقی، 25(98), 119–
  • برنارد، ت. جِی.، اسنیپس، ج. بی.، & جرولد، ا. اِل. (1402). جرم‌شناسی نظری وُلد (چاپ دوم). سمت.
  • پاد، ا. (1347). حقوق کیفری اختصاصی، جلد اول: جرائم برضد اشخاص: صدمات بدنی و صدمات معنوی. چاپخانۀ دانشگاه تهران.
  • پاد، ا. (بی تا). حقوق کیفری اختصاصی، جلد دوم.
  • پاشاصالح، ع. (1348). سرگذشت قانون: مباحثی از تاریخ حقوق ـ دورنمایی از روزگاران پیشین تا امروز (چاپ اول). انتشارات دانشگاه تهران.
  • پوربافرانی، ح.، & مسائلی، ا. (1396). تحلیل کیفرشناختی مجازات اعدام در قانون مبارزه با مواد مخدر. فصلنامۀ مجلس و راهبرد, 24(91), 141–
  • ورحاجی، ر.، مهرام، ب.، کارشکی، ح.، & جاویدی کلانه جعفرآبادی، ط. (1398). تبیین عوامل مؤثر بر رعایت اخلاق پژوهش دانشجویان و مقایسۀ سهم آن‌ها در زیرگروه‌های مختلف آموزشی دانشگاه فردوسی مشهد. پژوهشنامۀ کتابداری و اطلاع‌رسانی, 9(2), 24–
  • پورمحی‌آبادی، ح.، بوستانی، د.، & قماشی، س. (1397). سیطرۀ حبس‌گرایی و رؤیای حبس‌زدایی در سیاست کیفری ایران (مطالعۀ موردی حوزۀ قضایی شهر کرمان). پژوهش‌نامۀ حقوق کیفری, 9(1), 33–
  • جعفری، ا. (1402). متدلوژی حقوق (چاپ سوم). گنج دانش.
  • چمپیون، د. (1385). روش تحقیق در عدالت کیفری و جرم‌شناسی، جلد نخست (ع. شایان، مترجم؛ چاپ اول). دادگستر.
  • خالقی، ن. (1387). اخلاق پژوهش در حوزۀ علوم اجتماعی. فصلنامۀ اخلاق در علوم و فناوری, 3(1و2), 83– بازیابی شده از https://sid.ir/paper/122647/fa
  • دو وابر، د. (بی تا). رسالۀ حقوق جنایی و قانونگذاری جزایی فرانسه (ع. آزمایش، مترجم). دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
  • رایجیان اصلی، م. (1401). از نسل اندیشه‌ورزان علوم جنایی ایران. در: به یاد منصور: بزرگداشت‌نامۀ دکتر منصور رحمدل، استاد فقید علوم جنایی ایران (چاپ اول, صفحات 197-218). گالوس.
  • رایجیان اصلی، م. (1395). اصل قانونمندی حقوق جنایی با رهیافتی به تحولات اخیر آن در حقوق ایران. در: ح. غلامی، علوم جنایی تطبیقی در پرتو همکاری‌های بین‌المللی (چاپ اول, صفحات 34-56). بنیاد حقوقی میزان.
  • رضوی‌فرد، ب. (1394). حقوق بین‌الملل کیفری (چاپ دوم). میزان.
  • رضوی‌فرد، ب. (1392). حقوق کیفری بین‌الملل عمومی (چاپ اول). میزان.
  • شاملو، ب.، & قلی‌پور، غ. (1399). اِکوساید (بوم‌زدایی): جنایتی علیه توسعۀ پایدار. فصلنامۀ مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی, 5(1), 137–
  • شایان، ع. (1389). روش تحقیق میدانی در علوم جنایی (چاپ اول). دادگستر.
  • شجاعی، ع. (1390). تحلیل هرمنوتیکی و گفتمانی تفسیر متون کیفری (رساله دکتری). دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
  • طباطبایی، س. (1393). جستاری در مطالعات تطبیقی علوم جنایی. دانشگاه علامه طباطبایی و Max Planck Institute for Foreign and International Criminal Law.
  • علی‌آبادی، ع. (1368الف). موازین قضائی هیئت عمومی دیوان عالی کشور، جلد اول: جزائی (چاپ دوم). انتشارات حسینیۀ ارشاد.
  • علی‌آبادی، ع. (1368ب). موازین قضائی هیئت عمومی دیوان عالی کشور، جلد دوم: جزائی (چاپ دوم). انتشارات حسینیۀ ارشاد.
  • علی‌آبادی، ع. (1368پ). موازین قضائی هیئت عمومی دیوان عالی کشور، جلد سوم: جزائی (چاپ دوم). انتشارات حسینیۀ ارشاد.
  • فارل، گ.، فیلیپس، ک.، & پیس، ک. (1385). چرا بزهدیدگی ثانوی اتفاق می‌افتد؟ مجلۀ فقه و حقوق(3), 141–
  • فاضلی، ن. (1397). صورت‌بندی مسئلۀ سواد دانشگاهی در ایران: نظریه‌ای نو در زمینۀ نوشتار و نثر دانشگاهی در ایران. فصلنامه پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی, 42, 1–
  • کاتوزیان، ن. (1375). تحولات حقوق خصوصی (چاپ سوم). انتشارات دانشگاه تهران.
  • کلانتری، ک. (1362). تحلیل بحران در حقوق موضوعۀ ایران و راهکارهای خروج از آن (رساله دکتری). دانشگاه تربیت مدرس.
  • کی‌نیا، م. (1373ب). جامعه‌شناسی جنائی، جلد دوم، بخش اول (چاپ چهارم). انتشارات دانشگاه تهران.
  • کی‌نیا، م. (1373پ). جامعه‌شناسی جنائی، جلد سوم، بخش دوم (چاپ چهارم). انتشارات دانشگاه تهران.
  • کی‌نیا، م. (1345الف). علوم جنائی، جلد اول. انتشارات دانشگاه تهران.
  • کی‌نیا، م. (1345ب). علوم جنائی، جلد دوم. انتشارات دانشگاه تهران.
  • کی‌نیا، م. (1346). علوم جنائی، جلد سوم، جامعه‌شناسی جنائی. انتشارات دانشگاه تهران.
  • کی‌نیا، م. (1373الف). مبانی جرم‌شناسی، جلد اول (چاپ چهارم). انتشارات دانشگاه تهران.
  • گارو، آ. (بی تا). مطالعات نظری و علمی در حقوق جزا (س. نقابت، مترجم).
  • مبارکیان، ع. (1377). چهره‌ها در نظام آموزش عالی حقوق و عدلیۀ نوین (دادگستری) (چاپ اول). نشر پیدایش.
  • مرکز مطالعات اجتماعی و جرم‌شناسی. (بی تا). بررسی اجمالی ابعاد جرم‌شناختی قانون هدفمندی رایانه‌ها (ویرایش دوم). معاونت اجتماعی و پیشگیری از جرم قوۀ قضائیه.
  • مؤسسۀ تحقیقاتی علوم جزایی و جرم‌شناسی. (1386). دوفصلنامۀ علوم جنایی (1). دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
  • مهارتی، ی.، برومند، ا.، & لقمانی، ه. (1393). اخلاق در فرایند پژوهش علمی. فصلنامۀ اخلاق در علوم و فناوری, 9(1), 1–
  • میرسعیدی، س. (1390). مسئولیت کیفری، جلد اول، قلمرو و ارکان (چاپ سوم). میزان.
  • لاسال، ژ. ا. (1379). تحولات علوم جنایی و آموزش و تحقیقات جرم‌شناسی در فرانسه (ع. نجفی ابرندآبادی، مترجم). مجلۀ تحقیقات حقوقی, 3(31ـ32), 231–
  • نجفی ابرندآبادی، ع. (1388). از حقوق جنایی تا علوم جنایی. در: علوم جنایی (مجموعه‌مقالات در تجلیل از استاد دکتر محمد آشوری) (چاپ دوم, صفحات 7-19). سمت.
  • نجفی ابرندآبادی، ع. (1397). الزامات کارآمدیِ آموزش و پژوهش جرم‌شناسی. در: مجموعه چکیده مقالات سومین همایش ملی آسیب‌های اجتماعی ایران (چاپ اول). آگاه تهران.
  • نجفی ابرندآبادی، ع. (1388). تازه‌های علوم جنایی: مجموعه‌مقاله‌ها (چاپ اول). میزان.
  • نجفی ابرندآبادی، ع. (1392). دایرۀالمعارف علوم جنایی (مجموعه‌مقاله‌های تازه‌های علوم جنایی)، کتاب دوم (چاپ اول). میزان.
  • نجفی ابرندآبادی، ع. (1398الف). دایرۀالمعارف علوم جنایی (مجموعه‌مقاله‌های تازه‌های علوم جنایی)، کتاب سوم: علوم جنایی حقوقی (چاپ اول). میزان.
  • نجفی ابرندآبادی، ع. (1398ب). دایره‌المعارف علوم جنایی (مجموعه‌مقاله‌های تازه‌های علوم جنایی)، کتاب چهارم: علوم جنایی تجربی (چاپ اول). میزان.
  • نجفی ابرندآبادی، ع. (1376). جایگاه جرم‌شناسی در ایران. مجلۀ کانون وکلا(168ـ169), 115–
  • نجفی ابرندآبادی، ع. (1372). جرم‌شناس صاحب یک تخصص علمی یا صاحب یک کار حرفه‌ای. مجلۀ کانون وکلا(156ـ159), 415.
  • نجفی ابرندآبادی، ع. (1391). مباحثی در علوم جنایی: تقریرات درسی (ویراست هفتم). بازیابی شده از https://mizan-law.ir/Ebook/Booklet
  • نجفی ابرندآبادی، ع.، & غلامی، ح. (1385). آسیب‌شناسی آموزش و پژوهش جرم‌شناسی در ایران. مجلۀ تخصصی الهیئت و حقوق: دانشگاه علوم اسلامی رضوی(20), 23–
  • نجفی ابرندآبادی، ع.، & هاشم‌بیکی، ح. (1401). دانشنامۀ جرم‌شناسی (چاپ ششم). انتشارات گنج دانش.
  • نوربها، ر. (1392). زمینۀ جرم‌شناسی (چاپ پنجم). انتشارات گنج دانش.
  • نوربها، ر. (1378). سیاست جنایی سرگردان. مجلۀ تحقیقات حقوقی(25ـ26), 103–
  • O’Brien, M., & Yar, M. (2008). Criminology: The key concepts (1st ed.). Routledge.

قانون‌ها، گزارش‌ها، سندها، و پایگاه‌های اینترنتی: