پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی

پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی

بررسی و نقد کتاب «هندسۀ دانش‌های قرآنی و حدیثی» نوشتۀ محمد علیزاده قائمیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران .
چکیده
کتاب‌های درسی، نقش مهمی در تحقق اهداف آموزشی در مراکز آموزش عالی دارد و هر چه کتاب درسی از کیفیت بیشتری برخوردار باشد، کیفیت آموزش نیز ارتقاء می‌یابد. یکی از اولین منابعی که برای درس «هندسۀ دانش‌های قرآنی و حدیثی» در رشتۀ الهیات و معارف اسلامی با گرایش علوم قرآن و حدیث به رشتۀ تحریر درآمده، کتاب هندسۀ دانش‌های قرآنی و حدیثی نوشتۀ آقای محمد علیزاده قائمیه است. این اثر به رغم تلاش‌های ارزندۀ مؤلف در تألیف و تدوین، از اشکالات محتوایی و ساختاری دور نمانده و نیازمند نقد و بررسی جدی است. در این مقاله که به شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی سامان یافته، کتاب هندسۀ دانش‌های قرآنی و حدیثی از حیث شکل و ظاهر، محتوا، ساختار و روش بررسی و نقد شده است. یافته‌های تحقیق نشان داد که این کتاب به لحاظ شکل و ظاهر به دور از خلاقیت و جذابیت طراحی و تنظیم شده است. محتوا نیز بیانگر عدم تسلط نویسنده بر متن و در نهایت نداشتن نوآوری است. همچنین، مشخص شد که ساختار کتاب نیز غیر منسجم و نامنظم است و با مشکلاتی از قبیل چینش نامناسب فصل‌ها و درس‌ها، وجود فصل‌های اضافه و نبود بخش نمایه و واژه‌شناسی همراه است. در کنار ایرادهای پیشین، کتاب از لحاظ نگارشی نیز دارای غلط‌های املایی و خطاهای دستوری و در بسیاری از موارد فاقد علائم نگارشی و سجاوندی است. از نظر روشی هم، معرفی نکردن روش تحقیق، عدم ارجاع در بسیاری از نقل‌ها، و ارجاع‌دهی غیر روشمند از ضعف‌های این کتاب است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Review and Criticism of the book "Geometry of Qur'anic sciences and Hadith" Written by Mohammad Alizadeh Qaimieh

نویسنده English

Zahra Akbari
Assistant Professor of Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Humanities, Kosar University, Bojnord, Iran.
چکیده English

Textbooks play an important role in achieving educational goals in higher education centers, and the higher the quality of the textbook, the higher the quality of education. One of the first sources that was written for the course "Geometry of Quranic and Hadith Knowledge" in the field of theology and Islamic studies with a focus on Quranic and Hadith sciences is the book "Geometry of Qur'anic sciences and Hadith"written by Mr. Mohammad Alizadeh Qamiyeh. Despite the valuable efforts of the author in writing and editing, this work is not far from content and structural problems and needs serious criticism. In this article, which is organized in a descriptive-analytical way, the book of Geometry of Qur'anic sciences and Hadith is reviewed and criticized in terms of form and appearance, content, structure and method. The findings of the research show that this book is very weak in terms of form and appearance, and the content indicates the author's lack of mastery over the text and ultimately lack of innovation. Also, the structure of the book can be considered incoherent and in terms of methodology, the lack of reference in many quotations and the use of weak sources can be mentioned.

کلیدواژه‌ها English

"Qur'anic sciences and Hadith"
"structure"
"appearance"
"content"
"criticism"
آرامبراستر، بی بی و اندرسون، تی اچ (1372). تحلیل کتاب درسی، ترجمۀ هاشم فردانش، نشریۀ تعلیم و تربیت، شمارۀ 33.
آرمند، محمد و ملکی، حسن (1391). مقدمه‌ای بر شیوۀ طراحی و تألیف کتاب درسی دانشگاهی، تهران: سمت.
اصغری، محمد و سعید لونیا، آذر و حسن‌پور، ابراهیم (1397). الگوی نگارش کتاب آموزشی: تدوین، تنظیم، ویرایش، صفحه‌آرایی، چاپ، تهران: ناشر، تراشه دانش.
پاکتچی، احمد (1396)، روش تحقیق عمومی با رویکرد علوم انسانی ـ اسلامی، چاپ چهارم، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
چناری، امیر (1392). آیین نگارش و ویرایش برای متون علمی، اداری و مطبوعاتی، چاپ دوم، تهران: زوّار.
حاتم، سجاد و زینالی، علی (1396). برنامۀ درسی دورۀ ابتدایی، چاپ اول، مشهد: ارسطو
حسن‌وندی، محسن و مروتی، سهراب (1400). «بررسی و نقد کتاب تحلیل انتقادی انگارة ترجمة قرآن کریم»، دوفصلنامۀ علمی ـ پژوهشی پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، شمارۀ 48.
رحیمی‌نژاد، ویدا (1402). ارزیابی و نقد کیفیت کتاب درسی دانشگاهی «نمایشنامۀ قرن ۱۷ تا ۲۰» بر اساس معیار ده‌گانۀ منصوریان، دوفصلنامۀ علمی ـ پژوهشی پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، شمارۀ 52.
رستمی‌نژاد، محمد علی و زنگویی، اسدالله و شریفی نسب، صادق و شکوهی فرد، حسین (1393). تأثیر قلم حروف (فونت) بر سرعت، درک مطلب و دقت خوانندگان کتب درسی، دوفصلنامۀ علمی ـ پژوهشی پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، شمارۀ 34.
رسولی، مهستی، آتشانی، زهرا (1393). تحلیل محتوا با رویکرد کتب درسی، تهران: جامعه‌شناسان.
رضایی، حمید و حسینی‌نیا و اکبرنژاد و مهدی و حسینی و سید بشیر (1402). مؤلفه‌های جذابیت رسانه‌ای در ارائۀ محتوای قرآن کریم، فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، شمارۀ 1.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1399). آشنایی با نقد ادبی، چاپ دهم، تهران: سخن.
قاسمی، حمید و کشکر، سارا، ایزدپرست، لیلا (1400). روش‌شناسی نقد و بررسی کتاب، چاپ چهارم، تهران: جامعه‌شناسان.
قراملکی، احدفرامرز (1383). اصول و فنون پژوهش در گسترۀ دین‌پژوهی، قم: مرکز مدیریت حوزۀ علمیۀ قم.
گروه دستور خط فارسی (1401). دستور خط فارسی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
معارف، مجید و شریعتی نیاسر، حامد (1399). هندسۀ دانش‌های قرآنی، حدیثی. قم: دارالحدیث.
منصوریان، یزدان (1392). صد ویژگی کتاب‌های دانشگاهی، دوفصلنامۀ علمی ـ پژوهشی پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، شمارۀ 29.
ماندی، جرمی (1391). معرفی مطالعات ترجمه، ترجمه: علی بهرامی و زینب تاجیک، تهران: رهنما.
نکونام، جعفر (1389). روش تحقیق با تأکید بر علوم اسلامی، قم: انتشارات دانشگاه قم.
نوروزی، علیرضا (1380). نمایه‌سازی کتاب: راهنمایی برای ناشران، نمایه‌سازان، کتابداران، مؤلفان و مترجمان، تهران: چاپار.
Berman, Antoin (1999), La Traduction et la Lettre ou L’auberge du Lointain, Les tours de Babel, Seuil: Paris.
Supaphol, P. (2010). Ethics in Scientific Writing. Chiang Mai Journal of Science, 37(2). Vicinus, M., & Eisner, C. (2009). Originality, imitation, and plagiarism: Teaching writing in the digital age (p. 281). University of Michigan Press