پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی

پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی

واکاوی تطبیقی تفاوت‌های معرفت‌شناختی و روش‌شناختی در آموزش جغرافیای سیاسی بر مبنای ساختار برنامه درسی ایران و دیگر دانشگاه های دنیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی
10.30487/rwab.2026.2088415.1684
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت و نقش برنامه و ساختار درسی مبتنی بر سرفصل رشته جغرافیای سیاسی، به بررسی تاثیر آن بر شکل‌گیری ذهنیت دانش‌‌آموختگان رویکرد تطبیقی- تحلیلی می‌پردازد. در این راستا، با بهره‌گیری از تحلیل محتوای کیفی، سرفصل‌های دروس پایه مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیای سیاسی در ایران در مقایسه با ده دانشگاه از آمریکا (ویسکانسین و کالیفرنیا)، کانادا( تورنتو، بریتیش کلمبیا)، بریتانیا (آکسفورد، کینگز، کالج مطالعات اقتصادی لندن)، فرانسه(سوربن، موسسه مطالعات سیاسی) و آلمان (گوته، آزاد برلین، مونیخ) در سال تحصیلی ۲۰۲۴ بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش جغرافیای سیاسی در ایران در سه سطح با الگوهای جهانی فاصله دارد: در سطح معرفت‌شناختی، پارادایم غالب همچنان رئالیسم ژئوپولیتیکی و اثبات‌گرایی کلاسیک است و رویکردهای انتقادی، پسااستعماری و فمینیستی در حاشیه قرار دارند؛ در سطح روش‌شناختی، روش‌های کیفی نوین مانند تحلیل گفتمان، اتنوگرافی سیاسی و کارتوگرافی انتقادی غایب‌اند و در سطح عملکردی، خروجی این نظام آموزشی عمدتا تکنوکرات امنیتی و استراتژیست دولت‌محور است. در مقابل، دانشگاه‌های دیگر جهان با گنجاندن مباحث جدید و پیوند نظر با کنشگری مدنی، در صدد تربیت سوژه‌ای هستند که فضا را نه به‌عنوان بستر ثابت قدرت، بلکه به‌عنوان برساخت اجتماعی قابل نقد و تغییر درک کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Exploration of Epistemological and Methodological Differences in Political Geography Education Based on the Curriculum Structure of Iran and Other Global Universities

نویسنده English

soheila abbaspour gomari
Assistant Professor
چکیده English

This research critically examines Iranian Political Geography curricula against ten leading international universities (2024 data) using a comparative-analytical approach to assess their impact on graduate mindset. A qualitative content analysis compares Master’s level syllabi from Iran with institutions in the USA (Wisconsin, California), Canada (Toronto, British Columbia), UK (Oxford, King’s College, LSE), France (Sorbonne, Sciences Po), and Germany (Goethe, Free Berlin, LMU Munich).
Findings reveal significant divergences in three dimensions. Epistemologically, Iran predominantly adheres to geopolitical realism and classical positivism, marginalizing critical, post-colonial, and feminist theories. Methodologically, contemporary qualitative approaches like discourse analysis, political ethnography, and critical cartography are absent. Functionally, the Iranian system produces technocratic strategists rather than critical spatial analysts.
Conversely, global universities cultivate scholars viewing space as a dynamic, socially constructed entity. They integrate advanced topics such as critical geopolitics, political ecology, and spatial justice, linking theoretical knowledge with civic engagement. This study delineates these paradigmatic differences and proposes actionable recommendations for syllabus revision, aiming to align Iranian Political Geography education with global

کلیدواژه‌ها English

political geography education
paradigm
curriculum
graduate subject formation

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 13 خرداد 1405