ادبیات داستانی در دانشگاه: نگاهی نقادانه به درس ادبیات داستانی در برنامۀ دورۀ کارشناسی زبان و ادبیات فارسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی «سمت»

چکیده

در این مقاله، درس ادبیات داستانی، زیرمجموعۀ درس‌های اختیاری زمینۀ دوم فنون ادبی دورۀ کارشناسی زبان و ادبیات فارسی (مصوب شورای برنامه‌ریزی آموزش عالی به تاریخ 4/4/1391)، با نگاهی نقادانه در دو حیطة مرتبط، بررسی و تحلیل شده است. نخست درس ادبیات داستانی با جزئیات، شامل هدف، سرفصل‌ها و منابع بررسی شده و دوم، در نظرگاهی کلان‌تر، جایگاه این درس در ساختار کلی برنامۀ کارشناسی تحلیل شده است. در مورد توضیحات درس، در بخش هدف، یک مشکل روش‌شناسی اساسی وجود دارد. در این بخش شناخت نمایشنامه در کنار سایر شکل‌ها و انواع ادبیات داستانی آمده است، در حالی که نمایشنامه، خود، نوع ادبی مستقلی است و به هیچ روی زیرمجموعة ادبیات داستانی به شمار نمی‌آید. در بخش سرفصل‌ها، ضمن غلط‌های پرشمار نگارشی، افزون بر آمدن نوع ادبی نمایشنامه زیر عنوان ادبیات داستانی، تعدد و تنوع سرفصل‌های ده‌گانه موجب شده است دامنة کار از ظرفیت درسی دو واحدی بسیار گسترده‌تر شود. در بخش منابع اصلی، قدیمی و ناقص بودنِ منابع ضعف اصلی است و در بخش منابع پژوهشی، با توجه به کلی بودن عنوان درس، منابع دقیق نیستند و افزون بر این، منابع به‌روز رسانی نشده‌اند. در نگاه کلان، در برنامة کارشناسی زبان و ادبیات فارسی، پیش‌فرضی بنیادین نادیده گرفته‌ شده است و آن اینکه کلیۀ متون ادبی کلاسیک و معاصر فارسی (اعم از نظم و نثر) وقتی موضوع مطالعات دانشگاهی می‌شوند باید بر اساس نظریه‌های جدید ادبی تدریس و بازبینی و بازخوانی شوند. با چنین پیش‌فرضی، و با عطف توجه به مقوله‌بندی‌های جهانی، ضمن توجه ویژه به نظریه‌های ‌ادبی مدرن، ساختار این برنامه باید به سه بخش اصلیِ شعر، ادبیات داستانی و نمایشنامه تقسیم شود. در این صورت، ادبیات داستانی به جای قرار گرفتن در جایگاه درسی اختیاری، به یکی از بخش‌های سه‌گانة اصلی برنامة کارشناسی تبدیل خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Fiction in University: A Critical Review of Fiction Course in Persian Literature and Language B.A. Program of Iranian Universities

نویسنده [English]

  • Abdolrasoul Shakeri
Assistant Professor of The Organization for Researching and Composing University Textbooks in the Humanities, SAMT (shakerirasoul@gmail.com)
چکیده [English]

In this paper, the course of fiction, as a subset of optional courses in the second stage of literary techniques of Persian language and literature B.A. Program ‎ (approved on 2012/6/24 by the Council of Planning for Higher Education), has been critically examined in two related areas. First, the course of the fiction, including the target, headings and resources is examined in detail; and secondly, in a macro perspective, the position of this course is analyzed in the overall structure of the program. In the lesson explanations, there is a fundamental methodological objection in the target section. In this section, an introduction to drama comes along with other forms and types of fiction, while drama itself is an independent literary genre, and it is by no means a subset of fictional literature. In the headings section, there are numerous writing mistakes, and the literary genre of drama is misclassified under the title of fiction; the diversity and multiplicity of the ten headings have led the scope of work to exceed the boundaries of a two-unit course. In the section of main references, the outdated and incomplete references to the resources are the main weaknesses, and in the section of research resources, given the general title of the course, references are not accurate and, moreover, they are not updated. In the macro perspective, a fundamental assumption has been neglected in the B.A. program of Persian Language and Literature, and that is, all the classical and contemporary Persian literary texts (including poetry and prose) should be taught, revised, and readout based on new literary theories, when they are included in academic studies. With this assumption, and regarding to the global classifications, while paying particular attention to modern literary theories, the structure of this program should be divided into three main sections: poetry, fiction and drama. In this case, fiction  literature will become one of the main parts of the  triple parts of the B.A.  program instead of being in an optional position.

کلیدواژه‌ها [English]

  • the undergraduate program of Persian language and literature
  • modern literary theories
  • Fiction Literature
  • poetry
  • Drama