پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی

پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی

نقد و بررسی کتاب «ارزیابی الگوهای سیاست خارجی ایران بین دو انقلاب» با معرفی سیاست خارجی ملهم از جامعه‌شناسی تاریخی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
2 دانشیار روابط بین‌الملل دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)
چکیده
با ورود جامعه‌شناسی تاریخی به روابط بین‌الملل و «چند متغیره شدنِ» تحلیل رویدادها، برداشت‌هایی که دولت را به عنوان کنشگر یکپارچه‌ای در نظر می‌گرفتند که متغیرهای سیستمی، رفتار آن را مشخص می‌کرد، مورد تردید قرار گرفت؛ چرا که این نظریات به روندهای تاریخی‌ای که دولت‌ها در سطح نظام به کنش/ واکنش می‌پردازند را توضیح نمی‌دادند. در همین ارتباط، کتاب «بررسی الگوهای سیاست خارجی ایران بین دو انقلاب: از انقلاب مشروطه تا کودتای 28 مرداد» به تالیف روح الله اسلامی، از منظر اندیشه سیاسی و دیالکتیک آرمان‌گرایی و واقع‌گرایی به بررسی الگوهای سیاست خارجی ایران پرداخته است. هدف پژوهش حاضر نقد و تحلیل ابعاد نظری، روش‌شناختی، محتوایی و تاریخی اثر و در نهایت معرفی ایده جایگزین است. سوال اصلی این است که برای تحلیل سیاست خارجی ایران در یک فرایند تاریخی، کارآمدترین روش تحلیل کدام است؟ به نظر می‌رسد اتکا به جریان‌هایی با هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی اثبات‌گرا و آرمان‌گرا منجر به ذات‌گرایی در تحلیل رخدادهای اجتماعی- سیاسی خواهد شد. بر همین اساس، رویکردهایی‌ که بر روش همروی و ترکیبی و در نظر گرفتن متغیرهای گوناگون در روند تاریخی تاکید دارند، راه‌حلی برای رفع کاستی‌های جریان‌های اصلی است. بر اساس نتیجه‌گیری، نوآوری کتاب این است که یا استفاده از مولفه‌های اندیشه سیاسی ایران باستان به تحلیل سیاست خارجی ایران پرداخته است اما با اتکا به دو روش تحقیق واقع‌گرایی و سازه‌انگاری، به علت دارا بودن نقصی که یاد شد، نتوانسته است زوایای مختلف سیاست خارجی ایران را تحلیل کند. روش‌ تحقیق نیز استفاده از تحلیل کیفی و تاریخی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Critique on the Book “Assessment of Iran`s Foreign Policy patterns between two revolutions” by Introduce Historical Sociology of Foreign Policy

نویسندگان English

Shahla Najafi 1
Mehdi Zibaei 2
1 Department of political science, Faculty of social science, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
2 Associate Professor in department of political science and International Relations, Imam Khomeini International University
چکیده English

with the entry of historical sociology into international relations and the multifactoring of events, analytics that considered the state as a integrated actor whose behavior is determined by systemic elements were doubted, because these theories did not explain the historical and complex trends that states act/react at the system. The book “Assessment of Iran`s Foreign Policy patterns between two revolutions: from constitutional revolution to the 1953 coup d'état (vol 1)” by Ruhollah Eslami has studied the patterns of Iran's foreign policy from the perspective of political thought and the idealism dialectic and the and realism. The objective to critique the theoretical, methodological and historical dimensions and want to show the innovative aspect of the mentioned book. The main question is what is the most efficient analysis method to analyze the changes in Iran's foreign policy in a historical process? It seems that using positivist and idealist ontology and epistemology will lead to essentialism in the analysis of socio-political events. The approaches that emphasize the mixed method and confluence, consider various variables in the historical process are a solution to solve the shortcomings of the main currents. Conclusion is that the novelty of the book is that it has analyzed the foreign policy of Iran by using the components of ancient Iranian political thought, but by using two research methods, realism and constructivism, due to its shortcomings, he has not been able to analyze the different dimensions of Iran's foreign policy. This research method is to use qualitative and historical analysis.

کلیدواژه‌ها English

Critique of book
Iran's foreign policy
Idealism and realism
Historical Sociology of Foreign Policy
آبراهامیان، یرواند (1400)، ایران بین دو انقلاب، ترجمۀ احمد گل‏محمدی، محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی.
امینی، علیرضا (1381)، تاریخ روابط خارجی ایران در دوران پهلوی، تهران: صدای معاصر.
اسلامی، روح الله (1394)، ارزیابی الگوهای سیاست خارجی ایران بین دو انقلاب، جلد اول: از انقلاب مشروطه تا کودتای 28 مرداد، تهران: وزارت امور خارجه.
سیوری، راجر ام (1363)، ایران عصر صفوی، ترجمه احمد صبا، تهران: کتاب تهران.
سنایی، مهدی (1396)، روسیه: جامعه، سیاست و حکومت، تهران: سمت.
حاجی یوسفی، امیرمحمد و محمدیان، محمد (1396)، جامعه‏شناسی تاریخی و سیاست خارجی ایران: یک چارچوب نظری، فصلنامۀ سیاست جهانی، دورۀ 5، شمارۀ 4، صص65ـ98.
حقیقت، سیدصادق (1400)، روش‏شناسی علوم سیاسی، قم: دانشگاه مفید.
فوران، جان (1377)، مقاومت شکنندۀ تاریخ تحولات اجتماعی ایران: از صفویه تا سال‏های پس از انقلاب اسلامی، ترجمۀ احمد تدین، تهران: خدمات فرهنگی رسا.
رمضانی، روح الله (1399)، تاریخ سیاست خارجی ایران: از صفویه تا پایان پهلوی اول/879تا1320 شمسی، ترجمۀ روح الله اسلامی و زینب پزشکیان، تهران: نی.
زیبایی، مهدی و نجفی، شهلا (1402)، نظریۀ‏ انقلاب در منشور جامعه‏شناسی تاریخی روابط بین‏الملل، دوفصلنامۀ علمی‏ـ‏پژوهشی سیاست نظری، شماره: 33، صص 297ـ322.
ذوقی، ایرج (1372)، ایران و قدرت‏های بزرگ در جنگ جهانی دوم، تهران: پاژنگ.
ذبیحی، رضا (1400)، جامعه‏شناسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در چارچوب برنامه و دیپلماسی هسته‏ای، تهران: مرکز مطالعات سیاسی و بین‏المللی.
ذوالفقاری، وحید (1400)، واکاوی نظری رفتار نظامیان در سیاست خارجی معاصر، فصلنامۀ روابط خارجی، سال 13، شمارۀ 1،   صص 176ـ207.
کانلی، تام (1394)، اقتصاد سیاسی بین‏الملل، کتاب نظریه روابط بین‏الملل برای سده بیست و یکم، تألیف مارتین گریفیتس، ترجمه علیرضا طیب، نشر نی.
کاتوزیان، محمدعلی همایون (1400)، ایران جامعۀ کوتاه مدت و 3 مقالۀ دیگر، ترجمۀ عبدالله کوثری، تهران: نی.
میلانی، محسن (1388)، شکل‏گیری انقلاب اسلامی از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی، ترجمه: مجتبی عطارزاده، تهران: گام نو.
مهدوی، عبدالرضا هوشنگ (1391)، سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی 1300ـ1357، تهران: نشر پیکان.
منوری، علی (1396)، تاریخ دیگری در روابط خارجی ایران، تهران: دانشگاه خوارزمی.
مشیرزاده، حمیرا (1391)، تحول در نظریه‏های روابط بین‏الملل، تهران: سمت.
مهدوی، عبدالرضا هوشنگ (1393)، سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی 1300ـ1357، تهران: پیکان.
میگدال، جوئل (1395)، دولت در جامعه؛ چگونه دولت‏ها و جوامع یکدیگر را متحول ساخته و شکل می‏دهند؟، ترجمۀ محمدتقی دلفروز، تهران: کویر.
مشیرزاده، حمیرا (1396)، مبانی نظری تبیین و تحلیل سیاست خارجی، تهران: سمت.
محمدی، منوچهر (1377)، مروری بر سیاست خارجی ایران دوران پهلوی، تهران: میزان، دادگستر.
محمدپور، احمد (1389)، روش در روش: دربارۀ ساخت معرفت در علوم انسانی، تهران: جامعه‏شناسان.
نجف‏زاده، مهدی (1387)، بازخوانی رابطۀ قدرت در ایران: دولت ضعیف و جامعۀ قوی، رهیافت‏های سیاسی و بین‏المللی، دورۀ 1، شمارۀ 13، صص75ـ95.
هلد، دیوید (1386)، شکل‏گیری دولت مدرن، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: آگاه.
Barkawi, Tarak & Lawson, George (2017), The International Origins of Social and Political Theory, Political Power and Social Theory, Volume 32, pp. 1-7.
Bilgenoglu, Ali & Menguaslan, Hikmet (2020), A Historical Sociology Perspective on the Legacy of State Formation and Dynamics of Arab Revolts in Libya: From Elusive Authority of Qadhafi to Masses Craving for Democracy, Turkish Journal of Middle Eastern Studies, Vol: 7, No: 1, pp. 203-234.
Devetak, Jack Donnelly, Matthew Paterson, Christian Reus-Smit and Jacqui True (2005), Theories of International Relations, Houndmills: Palgrave Macmillan.
Hobson, John, Lawson, George and Rosenberg, Justin (2010), Historical Sociology, published in Denemark, Robert A. (eds.) The international studies encyclopaedia, Wiley-Blackwell; International Studies Association, UK.
Griffin J. Larry (2007), Historical Sociology, Narrative and Event Structure Analysis: Fifteen Years Later, Sociologica, Issue 3, pp 1-18.
Leaders, Groups, and Coalitions (2001), Understanding the People and Processes in Foreign Policymaking, (Summer, 2001), pp. 5-46.
Lemon M.C. (1995), The Discipline of History and the History of Thought, Routledge.
Lawson, George (2018), International relations as a historical social science, In: Gofas, Andreas and Hamati-Ataya, Inanna and Onuf, Nick, (eds.) The SAGE Handbook of the History, Philosophy and Sociology of International Relations.
Katouzian, Homa (2003), Riza shah’s political legitimacy and social base, 1921–1941 chapter in The Making of Modern Iran: State and society under Riza Shah, 1921–1941, Edited by Stephanie Cronin, Routledge Curzon press.
Migdal S. Joel (1988), Strong Societies and Weak States: State-Society Relations and State Capabilities in the Third World, Princeton University Press.
Mann, Michael (2012), The sources of social power: A history of power from the beginning to AD 1760. Volume 1, Cambridge University Press.
MacRaild, Donald M. and Taylor, Avram (2004), Social Theory and Social History, Macmillan Education UK.
Risse, Thomas (2000), "let`s Argue!": communicative Action in world politics,    International organization. Vol 54. No1. Pp 1-3.
Osiander, Andreas (2001), Sovereignty, International Relations, and the Westphalian Myth, Published online by Cambridge University.
Wang, Yuhua (2021), State-in-Society 2.0: Toward Fourth-Generation Theories of the State, Comparative Politics, Volume 54, Number 1, pp. 175-198(24).
  
تارنماها
فرهنگ دهخدا (1403). https://www.vajehyab.com
مرکز پژوهش‏های مجلس شورای اسلامی. تاریخ تصویب: 09/08/1304. مرجع تصویب : مصوبات مجلس شورا. ماده: دوره: 5 شماره چاپ: 2. شماره جلد: 1. شماره صفحه: 254.